სასაქონლო ნიშნის ბათილად ცნობა

უზენაესი სასამართლოს გადაწყვეტილება N- ას-791-740-10

მოსარჩელემ განმარტა, რომ შპს „ჯ. და კ-ნიას“ ინტელექტუალური საკუთრების ეროვნულ ცენტრში 2009 წლის თებერვლიდან რეგისტრირებული აქვს სასაქონლო ნიშანი (#19081), რომელიც წარმოადგენს მაიონეზის პროდუქტს.

2007 წლის აპრილის თვიდან მოსარჩელეს თავისი მაიონეზის პროდუქტი „ს-ოდა“ დაპა-ტენტებული აქვს „საქპატენტში“.

მოცემული პროდუქტები თავიანთი ეტიკეტის გამოსახულებითი თვისების მიხედვით წარმოადგენენ ერთმანეთის მსგავსებს.

მოსარჩელის წარმომადგენელმა განმარტა, რომ მოპასუხემ სადავო სასაქონლო ნიშნის რეგისტრაციით დაარღვია დაცული საავტორო უფლებები და არაკეთილსინდისიერი განზრახვით მოახდინა სასაქონლო ნიშნად მაიონეზ „ს-ოდას“ სამომხმარებლო ბაზარზე დამკვიდრებული და საყოველთაოდ ცნობილი ეტიკეტის მსგავსი შეფუთვის მქონე მაიონეზის რეგისტრაციისათვის განაცხადის წარდგენა მისი შემდგომი კომერციული მიზნით გამოსაყენებლად.

სააპელაციო სასამართლოს განმარტება:

სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ „სასაქონლო ნიშნების შესახებ“ საქართველოს კანონის 28-ე მუხლი აკეთებს ჩამონათვალს იმ საფუძვლებისას თუ როდისაა შესაძლებელი სასაქონლო ნიშნის რეგისტრაციის ბათილად ცნობა. აპელანტი მხარის მითითებით, მოპასუხემ თავისი სასაქონლო ნიშნის რეგისტრაცია არაკეთილსინდისიერი განზრახვით მოახდინა და ამ რეგისტრაციით დაარღვია მესამე პირის საავტორო უფლებები.

არაკეთილსინდისიერ განზრახვაში აპელანტი მხარე გულისხმობს იმდენად დიდი მსგავსების მქონე სასაქონლო ნიშნის რეგისტრაციას მოპასუხის მიერ, რომელმაც მის მიერ რეგისტრირებულ სამრეწველო ნიმუშთან მსგავსების გამო აღრევა გამოიწვია.

პალატამ არ გაიზიარა აღნიშნული მოსაზრება და განმარტა, რომ არაკეთილსინდისიერი განზრახვა, რომელიც საბოლოოდ აღრევას იწვევს სრულიად შეფასებითი კატეგორიაა. აპელანტი არ მიუთითებს, რომ სადაო სასაქონლო და სამრეწველო ნიმუშები ერთმანეთის იდენტურია, არამედ მიუთითებს, რომ ისინი ერთმანეთს იმდენად ემსგავსება, რომ აღრევას იწვევს.

„სასაქონლო ნიშნის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-5 მუხლის თანახმად, სასაქონლო ნიშნის რეგისტრაციაზე უარის თქმის საფუძველია ის გარემოება, თუ იგი საქართველოში დაცული უფრო ადრინდელი პრიორიტეტის მქონე სამრეწველო ნიმუშის იდენტურია.

ქრესტომატიულად იდენტურობა ზუსტ იგივეობას ნიშნავს, მსგავსება კი მხოლოდ გარკვეული ნიშანთვისებების იგივეობას.

პალატა განმარტავს, რომ კანონმდებელი რეგისტრაციის ბათილობის საფუძვლად მხოლოდ შესადარებელი სასაქონლო და სამრეწველო ნიმუშების იდენტურობას მიიჩნევს და არა მსგავსებას.

ტერმინს „მსგავსებას“ კანონმდებელი მხოლოდ სასაქონლო და სამრეწველო ნიშნის მატარებელი საქონლის შესაფასებლად მოიხმობს და არა თავად სასაქონლე ან სამრეწველო ნიშნისა. აქედან გამომდინარე კი აყალიბებს თავის ნებას რომ მხოლოდ იმ შემთხვევაში იქნება სასაქონლო ნიშნის რეგისტრაცია უსწორო, ანუ ბათილად საცნობი, თუ იგი უფრო ადრინდელი პრიორიტეტის მქონე სამრეწველო ნიმუშის იდენტურია (მუხლი 5 პუნქტი 3).

პალატა შენიშნავს, რომ ამ კუთხით საკითხი სადაოდ აპელანტ მხარეს არც გაუხდია, ანუ აპელანტს არსად მიუთითებია, რომ სასაქონლო და სამრეწველო ნიმუშები ერთმანეთის იდენტურია. აპელანტის არგუმენტი მდგომარეობს იმაში, რომ მოპასუხის სასაქონლო ნიშანსა და მოსარჩელის სამრეწველო ნიმუშს შორის მსგავსება იმდენად დიდია, რომ მომხმარებლის ცნობიერებაში მათ აღრევას იწვევს.

სასაქონლო ნიშნების შესახებ საქართველოს კანონის 28-ე მუხლის I ნაწილის „ა“ პუნქტის თანახმად სასაქონლო ნიშნის რეგისტრაციას ბათილად ცნობს სასამართლო თუ სასაქონლო ნიშანი ამ კანონის მე-4 ან მე-5 მუხლის მოთხოვნათა დარღვევითაა რეგისტრირებული.

სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ გადაწყვეტილებაში უკვე იყო საუბარი იმის თაობაზე რომ კანო-ნის მე-5 მუხლში გაკეთებული დათქმა სასაქონლო და სამრეწველო ნიმუშთა იდენტურობის თაობაზე  განსახილველ შემთხვევაში არ არის დადასტურებული. აღნიშნული გარემოება კი „ჯი თი სი და კ-ნიის“ მი-ერ რეგისტრირებული სადაო სასაქონლო ნიშნის რეგისტრაციის ბათილობის გამომრიცხავ გარემოებას წარმოადგენს.

რაც შეეხება საავტორო უფლებების დარღვევას, პალატის მოსაზრებით მსგავსია თუ არა ორი შესადარებელი ეტიკეტი ერთმანეთისა  სრულიად შესაფასებელი კატეგორიაა და იგი ერთგვარად გამორიცხავს კიდეც ამ შეფასების შედეგად გაკეთებული დასკვნის კატეგორიულობას.

საავტორო უფლების დარღვევად მხოლოდ ისეთი მსგავსება შეიძლება მივიყნიოთ, როდესაც მთლიანად მითვისებულია საავტორო უფლების ობიექტი, კონკრეტულ შემთხვევაში თუ მთლიანად ერთმანეთის მსგავსი იქნებოდა ფერთა კომბინაცია, რკალების მოხაზულობა, ასოთა განლაგება, ზეთისხილის ტოტების ოდენობა და ა.შ. რასაც კონკრეტულ შემთხვევაში ადგილი არა აქვს.

გამომდინარე აღნიშნულიდან სააპელაციო პალატამ ჩათვალა, რომ სს „ე-ს“ საავტორო უფლება არ არის ხელყოფილი, რაც მისი სარჩელის დაკმაყოფილების გამომრიცხავ გარემოებას წარმოადგენს.

კასატორის არგუმენტაცია საკასაციო საჩივარში:

კასატორის წარმომადგენელმა აღნიშნა, რომ სს „ე-ს“ პროდუქტი არის რუსული წარმოების და მასზე დატანილია რუსულენოვანი წარწერები. ასეთივე რუსულენოვანი წარწერები დატანილია მოწინააღმდეგე მხარის მიერ გამოშვებულ პროდუქტზეც, მიუხედავად იმისა, რომ იგი ქართული წარმოებისაა. კასატორმა განმარტა, რომ პროდუქციის მსგავსების დამადასტურებელ ნიშნებს წარმოადგენენ, პროდუქტის ერთი-დაიგივე გარეგანი ფერი, მიმსგავსებული მხატვრული შესრულება სიტყვათა წყობითა და მოხაზულობითი განლაგებით. შეფუთვაზე გადატანილია გამოსახულებითი და აღწერილობითი ნიშნები მსგავსი ელემენტე-ბით, როგორიცაა მოხაზულობითი რკალი, სახელწოდება `ოლივკოვი~, მსგავსი ფერების კომბინაცია, ზომები მოცულობა, რუსულენოვანი წარწერები და საერთო ჯამში ვიზუალური გამოსახულება. ანუ მოწინა-აღმდეგე მხარის სასაქონლო ნიშანში ადგილი აქვს იმ მხატვრული ნაწარმოების გამოყენებას, რომელზე-დაც მოსარჩელეს გააჩნია საავტორო უფლებები. აღნიშნული მსგავსება დადასტურებულია ექსპერტიზის დასკვნითაც, რომელზეც სასამართლოს არ უმსჯელია.

საკასაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება:

მოსარჩელის ერთ-ერთი მოთხოვნა იყო პრიორიტეტის მქონე სამრეწველო ნიმუშთან მიმსგავსებული სასაქონლო ნიშნის რეგისტრაციის ბათილად ცნობა. სააპელაციო სასამარ-თლოს მტკიცებით კი, სასაქონლო ნიშნის ბათილად ცნობა მხოლოდ იმ შემთხვევაშია დასაშვები, თუ იგი პრიორიტეტის მქონე სამრეწველო ნიშნის ზუსტად იდენტურია.

საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ მოცემული საკითხის გადასაწყვეტად აუცილებელია არა მარტო სა-საქონლო ნიშანსა და სამრეწველო ნიმუშთან დაკავშირებული საკანონმდებლო ნორმების მოყვანა, არა-მედ იმის გათვალისწინებაც, თუ რა როლს ასრულებს თითოეული მათგანი ბაზარზე.

„სასაქონლო ნიშნების შესახებ“ კანონის მე-3 მუხლის 1-ლი პუნქტის მიხედვით, სასაქონლო ნიშანი არის სიმბოლო ან სომბოლოთა ერთობლიობა, რომელიც გამოისახება გრაფიკულად და განასხვავებს ერ-თი საწარმოს საქონელს ან/და მომსახურებას მეორე საწარმოს საქონლისა ან/და მომსახურებისაგან.

ამრიგად, აღნიშნული ნორმიდან გამომდინარე, სასაქონლო ნიშანი არის აღნიშვნა, რომელის დანიშნუ-ლებაა ერთი მწარმოებლის საქონელი განასხვავოს მეორე მწარმოებლის საქონლისაგან.

რაც შეეხება სამრეწველო ნიმუშს, მისი ძირითადი ფუნქცია ესთეტიკური ზეგავლენის მოხდენის გზით, მყიდველის მოზიდვაა. იგი ერთი მწარმოებლის მეორესაგან განმასხვავებელი აღნიშვნა არ არის. სწორედ ამ მიზეზით, ინტელექტუალური საკუთრების შესახებ კანონმდებლობით ნაკლები დაცვით სარგებლობს, ვიდრე სასაქონლო ნიშანი.

„სასაქონლო ნიშნების შესახებ“ კანონის 28-ე მუხლის 1-ლი პუნქტის მიხედვით, სასაქონლო ნიშნის რეგისტრაციას ბათილად ცნობს სასამართლო მესამე პირის მოთხოვნით, თუ სასაქონლო ნიშანი ამ კანო-ნის მე-4 ან მე-5 მუხლის მოთხოვნათა დარღვევითაა რეგისტრირებული.

იმავე კანონის მე-4 მუხლის „ვ“ ქვეპუნქტის მიხედვით, სასაქონლო ნიშანი არ დარეგისტრირდება, თუ საქართველოში დაცული, უფრო ადრინდელი პრიორიტეტის მქონე სამრეწველო ნიმუშის იდენტურია, გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც სასაქონლო ნიშნის რეგიტრაციას ითხოვს ამ სამრეწველო ნიმუშზე გან-საკუთრებული უფლების მფლობელი.

ამგვარად, აღნიშნული ნორმიდან გამომდინარე, იმისათვის რომ სასაქონლო ნიშნის რეგისტრაცია ბათლად იქნას ცნობილი, რეგისტრაციის შესახებ განაცხადი შეტანილი უნდა იყოს საქართველოში და-ცულ სამრეწველო ნიმუშზე განსაკუთრებული უფლების მფლობელისაგან განსხვავებული პირის მიერ, სამრეწველო ნიშანზე უფრო გვიან, ამასთან სასაქონლო ნიშანი სამრეწველო ნიმუშის იდენტური უნდა იყოს. იდენტურობა გულისხმობს ზუსტ იგივეობას, რასაც განსახილველ შემთხვევაში ადგილი არ აქვს. ის, რომ შპს “ჯ. და კ-ნიის” სასაქონლო ნიშანი სს „ე-ს“ სამრეწველო ნიმუშის იდენტური არაა, არც მოსარჩე-ლეს გაუხდია სადავოდ. მხარე საკუთარი მოთხოვნის დასასაბუთებლად ყველა ეტაპზე მხოლოდ მსგავსე-ბაზე მიუთითებდა.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლის თანახმად, საკასაციო სასამართლო არ დააკმაყოფი-ლებს საკასაციო საჩივარს, თუ კანონის მითითებულ დარღვევას არა აქვს ადგილი.

საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ გასაჩივრებული განჩინება დასაბუთებული, კანონიერია და მისი გაუქმების სამართლებრივი საფუძველი არ არსებობს.